Jonathan Brewster

Compareerden voor schepenen ondergeschreven, Willem Bruster, Engelsman, out omtrent 42 jaeren, Marijtgen Bruster, deszelffs huysvrouwe, out omtrent 40 jaeren, ende Jonathan Bruster, zijn zoon, out omtrent 16 jaeren. Ende verclaerden met eede, hen respective gestaeft ende affgenomen, gerechtelick daertoe bij een bode mitter roede verdaecht zijnde, ten versoucke van Bernaert Rosse, Engelsman, wonende tot Amstelredam, waerachtich ende hen kennelicken te zijn dat den requirant Ommegang [=de monstering van de schutterij] laestleden ten huyse van haer getugen, staende in de Stincksteech, gebracht heeft zeecker pack, daerinne waeren verscheyden lappen Engels laecken, waerinne, zo Willem ende Jonathan, beyde voors., verclaren vijff stucken off lappen laeckens geweest te zijn ende dezelve gesien te hebben als de requirant het voors. pack opende; dan verclaerde Marijtgen vers. bij de openinge niet geweest te hebben ende zulcx van ‘t getal van de lappen niet te weten. Vorder verclaerde de voors. Jonathan alleen dat Willem Arentsz., de zoon van de pachter van de impost van de wolle laeckenen, t’zijnen huyse voors. gecomen is terstont daeraen als het voors. pack aldaer bij den requirant gebracht was ende dat de requirant het voors. pack in presentie van de voors. Willem opende ende hem alle de vijff lappen voors. liet sien, slaende de voors. Willem aen een van de voors. lappen een loot, zonder vorder. Voorts verclaerde de voors. Willem Bruster alleen dat hij bij het aengeven off laten sien van de voors. lappen aen de pachter niet present is geweest, maer dat hij wel van de requirant ende zijn zoon verstaen hadde dat de zoon van de pachter t’zijnen huyse geweest was. Ende heeft hij getuge gesien dat de requirant daernae een lap van de voors. vijff lappen gescheurt heeft uyt oorsaecke dat dezelve aen het eene eynde met zeewater nat geworden was. Vorder zo is noch voor ons schepenen voors. gecompareert Willem Britsman, out omtrent 26 jaeren, ende verclaerde oock met eede, hem gestaeft ende affgenomen, gerechtelick daertoe verdaecht zijnde, ten versoucke van de voors. Bernaert Rosse dat hij van dezelve Ommegang lestleden anderhalff ellen ende een halff vierendeel zwartgraeu Engelsch laecken gecoft heeft aen de Hogewuertschebrugge, ‘twelck de voors. Bernaerdt scheurde van een Engelsche lap, daervan den inslach aen het een eynde gemengt groen was ende aen het ander eynt zwartgraeu. Ende also hij getuge op die tijt nae zijn werck gaende was ende geen gelt bij hem hadde om ‘t gecofte laecken te betalen, heeft hij zijn gecofte laecken onder de voors. Bernaerdt gelaten, ende meynende ‘tzelve ‘s anderen daechs te halen ende te betalen, zeyde de voors. Bernaerdt jegens hem getuge dat de pachter al zijn laecken in arreste ende bewarender hant genomen hadde. So waerlijck moet hen Godt helpen. Actum den 25en juny anno 1600negen. Jaspersz. van Vesanevelt Pzn. van de Werff 1609

In de marge: Woont int huys van Willem Pauwelsz in de Prs korsteech. Aengeteyckent den XXVIIIen July 1617 ‘t Ie den 29.8.1617 ‘t IIe den 5.8.1617 ‘t IIIe den 12.8.1617 zyn getrout voor Willem Warmont ende Huych Codyck schepenen dezen XVIIIen Augusti 1617. Jan Reynouts drucker jonggesel van Londen in Engelant vergeselschapt met Jonathan Willemsz zyn bekende met Prudens Grindon jongedochter mede van Londen in Engelant vergeselschapt met Marye Bruyster ende Marye Allerton haer bekenden.

Op huyden den zevenden december anno 1617 compareerden voor mij, notaris publycq, mitgaders voor den getuygen naergenompt, Jonathan Breustel, lintier binnen der stadt Leyden, ter eenre, ende Sr. Thomas Brouwer, mede wonende binnen derselver stede, ter andere zijden. Ende bekenden bij desen t’saemen ende mitten anderen verdragen ende geaccordeert te zijn in vougen ende manieren als volcht: te weeten, dat zij van nu voortsaen t’saemen sullen negociëren ende handelen, ende dat in alle getrouwicheyt ende behoorlicke naersticheyt, onder expresse conditie ende stipulatie dat alle questiën, differenten ende geschillen, zoodanich die zouden moghen wesen ende genompt werden, die nopende deselve heure handeling tusschen henluyden zullen comen te rijsen, vallen ende ontstaen, bij de volgende vier persoonen, naemelick Willem Breustel, drucker, Jan Kerver, Robbert Conghman ende Jan Keubel, alle vier van de Engelsche Natie, bij henluyden ten wederzijden daertoe vercooren, zullen werden beslecht ende uyter wege geleyt, in sulcker vougen als d’selve in redenen ende billickheyt van henluyden zullen bevinden te behooren. Ende dat vorder d’een d’ander van henluyden comparanten over deselve questie ende geschillen geen proces sal mogen moveren noch daerom deselve in rechte betrecken off doen doen ende van gelijcken eenige vorder moeyte ende vexatie aendoen, mer mette judicature ende voordeel van de voors. vier gecooren persoonen tevreden moeten zijn, sonder daerjegens in eeniger manieren te mogen doen, ‘tsij bij reductie, relieff off anderssins op een poene van vijffduysent guldens, die bij den jegendoender dadelick sal werden voldaen ende dienvolgens oock genamptiseert, alleer hij in rechte gehoort sal mogen werden. Blijvende niettemin d’voors. uytspraecke ende ‘t seggen der voors. mannen van waerden ende in zijn geheel, welcke voors. peene zal comen tot behouff van degeene, die desen sal naercomen ende achtervolgen. Verbindende zij comparanten respectivelick tot onderhout ende naercoming van ‘tgunt voors. staet ende elck poinct vandien, heure respective persoonen ende goederen, roerende ende onroerende, jegenwoordige ende toecomende, egeen uytgesondert, ten bedwang van allen ‘s Heeren rechten ende rechteren, mit verhael van de costen, schaeden ende interesten daeromme te doen hebben off lijden, ende versochten de comparanten bij mij notario hiervan twee gelijckluydende acten in forma geëxpedieert ende henluyden gelevert te werden. Aldus gedaen, verleden ende gepasseert, ten dage, maent ende jaere voors., ten huyse van de voors. Thomas Brouwer, staende bij ‘t Klockhuys van de Sinte Pieterskerck, ter presentie van Jan Kerver ende Steven Bottervelt, innewoonders deser stede, als getuyghen gelooffwaerdich hiertoe beneffens mij notario gerequireert, hebbende de comparanten ende de getuygen beneffens mij notario ondergeteyckent. ‘Twelc ick affirmere, A. Clz. Paedts, notarius publicus subscripsit, 1618

Compareerde voor mij, notaris publycq, mitsgaders voor den getuygen naergenompt, Sr. Thomas Breuwer, geboortich uyt Engelant, mij notario welbekent, zieckelic doch gaende ende staende, zijn redenen, memorie ende verstant wel machtich ende ten vollen gebruyckende, zoo uytwendich scheen ende bleeck, ende ick notario niet anders conde bemercken, dewelcke verclaerde dat hij, achtnemende op zijne jegenwoordige indispositie ende daerbeneffens opte algemeene broosheyt van ‘t leven der menschen op deser aerde, ende datter niet zeeckerder en es dan de doot ende niet onseeckerder dan de tijt ende uyre vandien, goetgevonden hadde te maecken zijn testament, laetste ende uyterste wille, ende dat hij sulcx dede uyt zijn eygen vrije gemoet ende wille, sonder bij yemant ter werelt daertoe geïnduceert, gepersuadeert off sinisterlick misleyt te zijn, des hij alvoorens bevelende zijne onsterffelicke ziele in de handen Gods Almachtich, zijn schepper ende zalichmaecker, ende zijn doode lichaem d’aerde met een eerlicke begravenisse. Ende comende daermede ter dispositie van de tijtlicke goederen, hem van God Almachtich verleent, verclaerde zijn testament, laetste ende uyterste wille te wesen, dat hij revoceert, doot ende tenietdoet alle testamenten, codicillen ende andere maeckingen, die hij voor desen gepasseert mach hebben. Ende in plaetse vandien opnieus disponerende, dat hij testateur ende comparant tot zijne eenige universele ende allgeheele erffgenaem in alle sijne naetelaten goederen, zoo huysen, landen ende ander goederen, roerende ende onroerende, actiën ende crediten, gelt, gout, silver, gemunt ende ongemunt, hoedanich ‘tzelve soude mogen wesen, niet uytgesondert noch buytengehouden, waer ende tot wat plaetsen d’zelve gelegen mogen zijn, nompde, stelde ende institueerde, gelijc hij nompdt, stelt ende institueert bij desen, Mercie Breuwer, zijne dochter, bij hem geprocreëert bij Joffr. Anna Breuwer. Des wil hij testateur wel expresselic dat uyt zijne gereetste naetelaten goederen eerst voldaen ende betaelt werden zal ‘tgunt volcht, te weeten aen de diakenen van de Engelsche gemeente, daeronder hij comparant es, ten behouve van dezelve gemeente, de somme van tweehondert guldens te 40 grooten ‘t stuc eens. Item aen Jan Carver, zijne zeer goede bekende, de somme van hondert gelijcke guldens. Item aen Grietgen Savere twintich gelijcke guldens. Vorder noch aen zijne jegenwoordige dienstknecht veertich guldens ende aen zijne dienstmaecht mede veertich guldens, alle ‘twelck vers. hij comparant d’voors. respective personen bij desen verclaert te legateren, maecken ende bespreecken, gelijc hij d’zelve legateert, maeckt ende bespreect bij desen. In ‘t vorder verclaert hij testateur tot absoluyt voocht over zijne voors. eenige dochter ende geïnstitueerde erffgenaem, ende omme goede opsicht ende gesach optezelve te hebben, ende van gelijcken desselffs goederen te regeren ende administreren, nae behooren te stellen ende committeren gelijck hij stelt ende committeert bij desen d’voors. Jan Carver, zijne zeer goede bekende vrundt, deselve volcomelic ende geheelick authoriserende ende bevelende terstont nae zijne comparants overlijden, zijnen boedel ende naegelaten goederen onder inventaris, bij hem zelffs te maecken, daertoe hij hem ooc authoriseert, te mogen aenvaerden; item d’zelve te regeren ende administreren tot meeste nut, voordeel ende prouffijt van zijne voors. dochter; van gelijcken d’zelve goederen off eenige vandien, als ‘t hem raedsaem dunct, te mogen vercopen ende te gelde maecken, de penningen daervan comende te heffen, beuren ende ontfangen, ende generalicken voorts alles te doen nopende ‘t opbrengen ende onderhouden van ‘t voors. zijn kint ende desselffs goederen dat hij raedsaem duncken ende oirbaer ende proffijtelicxst achten zal. Ende dat alles bij hemzelven off mit adsistentie van zoodanige andere personen als hem goetduncken zal, die hij tot sijnder adsistentie zal mogen verkiesen, daertoe hij d’zelve ooc authoriseert, ende sulcx geheelic buyten becroon van de Heeren Weesmeesteren deser stede off yemant anders ende mede van eenige zijne comparants off sijne zaliger huysvrouwen vrunden ende magen, dewelcke hij comparant alle ende elc bijsonder daervan ten vollen ende volcomelic ontlast ende voor geëxcuseert hout, willende wel expresselic dat zij hen daermede niet sullen bemoeyen off zulcx onderwinden off eenige de mintste kennis daervan nemen ten opsichte hij comparant d’voors. Jan Carver alle ‘tselve van harten geheel toebetrout. Vorder wilt hij comparant oock wel expresselic dat d’voors. Jan Carver van de inneschulden off bijhebbende gelde, die hij metterdoot ontruymen ende naelaten zal, zal behouden onder hem, om zijn prouffijt mede te doen, de somme van drieduysent guldens te 40 grooten ‘t stuc eens, daervan hij niet gehouden zal zijn yemant eenige reeckening, bewijs off reliqua te doen, ‘tzij aen zijn dochter off yemant anders, des zal hij, Jan Carver, gehouden zijn, alleen alle de vordere penningen, die d’zelve binnen ‘t jaer van zijn comparants overlijden van zijne inneschulden, actiën ende pretensiën ofte vercofte goederen zal comen te ontfangen ende cunnen becomen, ter weescamere deser stede te brengen, ten behouve van ‘t vers. zijn kint, omme bij de E. Heeren Weesmeesteren op interest te werden beleyt, ende vorder wil hij comparant mede expresselic dat d’vers. Jan Carver van de vers. zijne comparants nae te laten goederen boven de drieduysent guldens aen niemant anders eenige reeckening, bewijs off reliqua zal hebben off gehouden zijn te doen, dan alleen aen zijn voors. dochter als zij boven haer dertien jaeren out es, des hij nochtans gehouden werdt t’zijner discretie, de innecompsten vandien, boven de vers. onder hem te behouden drieduysent guldens, te employeren tot onderhout van zijn dochter off die immers tot dien eynde aen dezelve te besteden. Verclaert wijders hij comparant ooc zijn uyterste wille te wesen dat d’vers. Jan Carver zijne dochter zal onderhouden ende opbrengen, daervooren hij, naedat d’zelve derthien jaeren out zal wesen, jaerlicx zal genieten ende ontfangen de somme van tweehondertendevijftich guldens te 40 grooten ‘t stuc van de goederen ende innecompsten derzelver zijne dochter. Verclaert vorder hij comparant bij sterven van d’vers. Jan Carver, in plaetse van dezelve, te stellen ende committeren bij desen Willem Jeps, mede Engelsman, ooc zijn goede bekende, mit sulcken macht als d’vers. Jan Carver volgens desen werdt gegeven, d’zelve, gelijc ooc d’vers. Jan Carver mede authoriserende nae d’orde van een van hen beyden, een off meer bequaeme personen tot voochden als vooren in desselffs plaetse te mogen kiesen ende institueren mit gelijcke macht als vooren. Ende indien gebeurt dat d’zelve sijne voors. dochter ende geïnstitueerde erffgenaem compt te sterven, nae ‘t overlijden van hem comparant, voordat zij twaelff jaeren out zal zijn, ofte oock daernae, sonder van heure goederen gedisponeert te hebben ende kinderen nae te laten, zoe wil hij comparant dat alle de naegelaten goederen derzelver, zoe landen, huysen ende erven off andere goederen, roerende ende onroerende, geen uytgesondert noch buytengehouden, sullen succederen, erven ende versterven ende genoten werden in deser vougen, te weeten de landen in Engelandt gelegen, aen zijne broeder, Jan Breuwer. Ende alle de vordere ende andere goederen aen thien parthijen ende gedeelten, elcx een gerecht thiendepaert, te weeten: een parthije aen zijn voors. broeder Jan Breuwer. Item een parthije aen de vers. Engelsche gemeente van sijne comparants natie. Item een parthije aen de vers. Jan Carver. Item een parthije aen de broeders ende zusters van sijne comparants zaliger huysvrouwe, bij gelijcke portiën ende elcx evenveel ende bij voorsterven van eenige derzelver aen de kinderen vandien, bij representatie in desselffs plaetse. Item een parthije aen Rutsert Bruwer, zijn neeff. Item noch een parthije aen Willem Breuwer, mede zijn neeff. Item de helfte van een parthije ende thienste deel aen Willem Brustel. Item de helfte van de wederhelfte vandien aen de arme gemeente deser stede van Leyden ende ‘t resterende vierdepaert van ‘t verseyde thiendepaert aen de byblioteecq alhyer. Item noch een halve parthije aen Jan Robbens ende de wederhelfte vandien aen Jan Doot. Item noch de helfte van een parthije aen de versette Engelsche predicanten, daer ‘t Jan Carver belieft, ende de ander helfte aen Henrick, Jacob ende Richard Lee, ende de thienste ende leste parthije, de een helfte aen Henric Aeynswart tot Amsterdam ende de leste helfte aen twee parthijen, te weeten d’een helfte vandien, namelic een vierdepaert van het thiendepaert aen de gemeente tot Amsterdam, daer d’vers. Henric van es, ende de resterende vierdepaert wil hij comparant dat Jan Carver employeren zal tot vercopinge van alle de boucken, die hij in dit lant off elders zal cunnen becomen, die tegen de bisschoppen zijn uytgegaen ende bij dezelve verboden. Alle ‘twelc vers. staet, verclaerde hij comparant alsoe te wesen zijn testament, laetste ende uyterste wille, die hij wilde ende begeerde daervooren te valideren, ‘tzij als testament, codicil, donatie, gifte uyt zaecke des doots off anderssins, zoe ‘tzelve nae rechten, coustumen ende gewoonten deser landen bestaende, crachtichste zal cunnen bestaen ende plaetsgrijpen mogen, nietjegenstaende eenige defecten off omissiën. Ende versochte voorts de comparant bij mij notario hiervan instrument in forma geëxpedieert ende hem gelevert te werden. Aldus gedaen ende nae duydelicke ende perfecte voorlesinge bij de comparant gepasseert ende verleden opten 24en octobris anno 1600endeachtien, des voormiddachs de clocke omtrent acht uyren, impererende Mathyas van Oostenrijc, d’eerste gecoren Roomsch keyser dier name, in ‘t zeste jaer zijnder majesteyts verkiesinge, ten huyse van de comparant, staende binnen Leyden in de Nieuwesteech, ter presentie van Maerten van Velden, apothecaris, ende Pieter Pietersz. van Velden, schrijver, innewoonders deser stede, als getuygen gelooffwaerdich hiertoe beneffens mij notario bij de comparant versocht, overgeropen ende gebeden. Tho. Brewer M. van Velden P. van Velzen A.C. Paedts notaris, 1618

Op huijden den xxv en aprillis anno 1618 compareerden voor mij notaris publijcq mitsgaders voor den getuijgen naergenoempt Eduwaert Tilleij saijwercker geboortich uijt Engelant, wonende binnen deser stede ter eenre ende Robbert Hagges jongesel mede uijt Engelant van geboorte, althans zoo hij verclaert over de xxi jaeren out zijnde ter andere zijden. Ende bekenden ende verclaerden hij comparante mitsdesen over ende weder over althans omtrent de twee jaeren geleden mitten anderen geaccordeert overeen gecomen ende verdagen te zijn in vougen ende manieren hier nae beschreven: eerstelic dat voors. Eduwaert Tilleij gehouden soude sijn de voors. Robbert Hagges te leeren off op sijne costen bij een vrij meester binnen deser stede te doen leeren het ambacht ende hantwerck van saijwercken ende in ’t weder in dzelve tijt ende voorts daer nae de tijt van vijff jaeren aen den anderen volgende geduijrende te versorgen van eeten, drincken, huijsvesting ende andere lijfsbehouften nae behooren in zoe wel in sieckte als gesontheijt mitsgaders ooc van linde ende wolle clederen niet uijtgesondert die hij Robbert Hagges d’ voors. tijt van vijff jaeren geduijrende nootlic van … Aldus gedaen, verleden ende gepasseert ten dage maent ende jaere voors. ten comptoire mijns notaris ter presentie van den voors. Jonathan Brustel, Robbert Caspar ende Thomas Blossom alle drie engelsluijden dewelcke als beneffens heur engelsche spraecke ooc wel nederduijtsch verstaen ende spreecken conden den voors. comparanten ende contrahenten in desen vermits zij niet heel wel nederduijtsch verstonden off conden spreecken all wes voors. in ’t engels getranslateert ende daervan volcomelic onderrichten als getuijgen gelooffwaerdich hiertoe beneffens mij notaris gerequesteert (w.g.) Dits R Edward Tilley Robbert Hagges Zelffs gestelde merck Thomas Blossom Johnathan Brewster Roberte Cooper Paedts.

Aengeteykent den XXVIIen Aprilis 1618 ‘t Ie den 28.4.1618 ‘t IIe den 5.5.1618 ‘t IIIe den 12.5.1618 Eduwaert Winsloo drucker jongman van Londen in Engelant vergeselschapt met Jonathan Willemsz ende Ysaack Alanton zyn bekenden met Elisabeth Berkar, jongedochter van Chatsum in Engelant, vergeselschapt met Janneken Hezel [?] haer nichte ende Maria Allerton haer bekende

Op huyden den 21en meye anno 1600achtien compareerde voor mij, notario publycq, mitsgaders voor den getuygen naergenompt, Ridtsert Teyrel, coopman, wonende in Suythantem in Engelandt, out omtrent 40 jaeren, ende heeft bij sijne manne waerheyt, consciëntie ende zielensalicheyt, in plaetse van eede, ter requisitie ende instantie van Jonatham Brustel, lintier binnen deser stede, getuycht ende verclaert warachtich te wesen, dat hij deposant, geleden omtrent zes maenden, zonder behael van de juysten tijt, de persoon van Thomas Bordges, coopman, mede wonende in Engelant, heeft hooren zeggen, verhaelen ende bekennen dat de goederen, die hij van de vers. requirant hadde gehadt ende ontfangen, bij hem all vercoft waeren voor zulcken prijs als hem d’zelve bij de requirant gestiert waeren, ende dat voor gereede penningen. Gevende hij deposant voor redenen van wetenschap dat zulcx in Engelant es geschiet, in jegenwoordicheyt van hem deposant, zoe hij bij de vers. Thomas Bordges was ende mette zelve van hier ende daer propoosten hadde. Wijders niet verclaerende, presenterende hij deposant ‘tgunt vers. staet, des noot zijnde, naerder met solempnelen eede te bevestigen. Ende versochte de requirant bij mij notario hiervan acte in behoorlicke forma geëxpedieert ende hem gelevert te werden. Aldus gedaen, verleden ende gepasseert, ten dage, maent ende jaere voors., ten comptoire mijns notaris, ter presentie van Maerten van Velden, apothecaris, ende Pieter Pietersz. van Velsen, schrijver, innewoonders deser stede, als getuygen gelooffwaerdich hiertoe beneffens mij notario gerequireert. Richard Tyrill M. van Velden P. van Velsen subscripsit A. Paedts, notaris publicus subscripsit 1618