William Brewster

Compareerde voor de nabeschreven schepenen Anne Pecke, gebooren tot Launde in Nottinghamcire in den Coninckrijcke van Engelandt, geassisteert ende in desen geholpen bij Willem Brewster, haer gecooren voocht in dese zaecke, ende heeft in der bester forme ende maniere, haer doenlick zijnde, geconstitueert ende machtich gemaeckt, gelijck zij constitueerde ende machtich maeckte mitsdesen, Thomas Simkinson, coopman van Hul in Engelant, omme te mogen innen, beuren ende ontfangen mit minne zodanige zeven ponden starelings als haer constituante competerende zijn van Mr. Watkin, dinaer des Goddelicken woorts tot Clarebrough in Nottinghemcire, die zij constituante hem te bewaren gegeven heeft, doe zij uyt den Coninckrijcke van Engelant vertrock, van ontfangen penningen quitancie te mogen geven ende passeeren ende voorts alles te mogen doen tot invorderinge van de vers. somme, ‘twelck zij constituante, zelffs present, voor oogen ende aen der hant zijnde, zoude connen weten off vermogen te doen, al waer ‘t oock zo dat daertoe naerder off speciaelder last, macht off bevel gerequireert werde dan voors. staet. Belovende zij constituante te houden goet, vast, bondich ende van waerden alle ‘tgunt bij de gemelde geconstitueerde in ‘tgene voors. staet zal werden gedaen, benaersticht ende verricht, onder zulcken verbande als nae rechten daertoe staende is, behoudelicken dat dezelve geconstitueerde van zijn voors. ontfang gehouden blijft te doen behoorlicke reeckening, bewijs ende reliqua. Actum den 12en juny anno 1600negen. A. Jaspersz. van Vesanevelt A.Pz. van de Werff 1609

Sinte Pancraes Den 20en dyto Een kind van Willem Brewster bij de Stincksteech

Sinte Pancraes Den 20en dyto Een kind van Willem Brewster bij de Stincksteech

Compareerden voor schepenen ondergeschreven, Willem Bruster, Engelsman, out omtrent 42 jaeren, Marijtgen Bruster, deszelffs huysvrouwe, out omtrent 40 jaeren, ende Jonathan Bruster, zijn zoon, out omtrent 16 jaeren. Ende verclaerden met eede, hen respective gestaeft ende affgenomen, gerechtelick daertoe bij een bode mitter roede verdaecht zijnde, ten versoucke van Bernaert Rosse, Engelsman, wonende tot Amstelredam, waerachtich ende hen kennelicken te zijn dat den requirant Ommegang [=de monstering van de schutterij] laestleden ten huyse van haer getugen, staende in de Stincksteech, gebracht heeft zeecker pack, daerinne waeren verscheyden lappen Engels laecken, waerinne, zo Willem ende Jonathan, beyde voors., verclaren vijff stucken off lappen laeckens geweest te zijn ende dezelve gesien te hebben als de requirant het voors. pack opende; dan verclaerde Marijtgen vers. bij de openinge niet geweest te hebben ende zulcx van ‘t getal van de lappen niet te weten. Vorder verclaerde de voors. Jonathan alleen dat Willem Arentsz., de zoon van de pachter van de impost van de wolle laeckenen, t’zijnen huyse voors. gecomen is terstont daeraen als het voors. pack aldaer bij den requirant gebracht was ende dat de requirant het voors. pack in presentie van de voors. Willem opende ende hem alle de vijff lappen voors. liet sien, slaende de voors. Willem aen een van de voors. lappen een loot, zonder vorder. Voorts verclaerde de voors. Willem Bruster alleen dat hij bij het aengeven off laten sien van de voors. lappen aen de pachter niet present is geweest, maer dat hij wel van de requirant ende zijn zoon verstaen hadde dat de zoon van de pachter t’zijnen huyse geweest was. Ende heeft hij getuge gesien dat de requirant daernae een lap van de voors. vijff lappen gescheurt heeft uyt oorsaecke dat dezelve aen het eene eynde met zeewater nat geworden was. Vorder zo is noch voor ons schepenen voors. gecompareert Willem Britsman, out omtrent 26 jaeren, ende verclaerde oock met eede, hem gestaeft ende affgenomen, gerechtelick daertoe verdaecht zijnde, ten versoucke van de voors. Bernaert Rosse dat hij van dezelve Ommegang lestleden anderhalff ellen ende een halff vierendeel zwartgraeu Engelsch laecken gecoft heeft aen de Hogewuertschebrugge, ‘twelck de voors. Bernaerdt scheurde van een Engelsche lap, daervan den inslach aen het een eynde gemengt groen was ende aen het ander eynt zwartgraeu. Ende also hij getuge op die tijt nae zijn werck gaende was ende geen gelt bij hem hadde om ‘t gecofte laecken te betalen, heeft hij zijn gecofte laecken onder de voors. Bernaerdt gelaten, ende meynende ‘tzelve ‘s anderen daechs te halen ende te betalen, zeyde de voors. Bernaerdt jegens hem getuge dat de pachter al zijn laecken in arreste ende bewarender hant genomen hadde. So waerlijck moet hen Godt helpen. Actum den 25en juny anno 1600negen. Jaspersz. van Vesanevelt Pzn. van de Werff 1609

Aengeteyckent den XIIIen Novembris 1610. ‘t Ie den 20.11.1610 ‘t IIe den 27.11.1610 ‘t IIIe den 4.12.1610 zyn getrout voor Pieter Deyman ende Mr. Clemens van Baersdorp schepenen dezen IIIIen Decembris 1610. Willem Pantes fusteynwercker jongman uyt Engelant, wonende in Marendorp by Douver, vergeselschapt met Willem Bruyster, Rogier Wilsom ende Eduwaert Sutwaert zyn bekenden met Wybre Hanson jongedochter mede uyt Engelant vergeselschapt met Janneken Wit, Anna Foller ende Mary Botlaer haer bekenden

Aengeteykent den XIXen Marty 1611. ‘t Ie den 26.3.1611 ‘t IIe den 2.4.1611 ‘t IIIe den 9.4.1611 De bruyt is gesturven voor ‘t geven van het derde gebot. Willem Besset, operman van Santwits in Engelant weduenaer van Sisle Lecht, vergeselschapt met Rogier Wilsen ende Willem Bruystaert zyn bekenden met Maycken Botler, Jongedochter van Noorwits in Engelant vergeselschapt met Anna Foller ende Roos Leyl haer bekenden

Aengeteykent den Ien Aprilis 1611 ‘t Ie den 2.4.1611 ‘t IIe den 9.4.1611 ‘t IIIe den 16.4.ccewen ende Mr Clemens Baersdorp schepenen huyden desen XXIen Aprilis XVIc ende elff. Reynulph Thickins jongman van Londen in Engelant vergeselschapt met Jan Robberts (dienaer des Woorts) ende Willem Bruyster zyn bekenden met Jane White jongedochter van Bebel in Engelant, vergeselschapt met Britsit Robbens haer zuster ende Roseman Gipsen haer bekende

Aengeteyckent den lesten november 1611 ‘t Ie den 3.12.1611 ‘t IIe den 10.12.1611 ‘t IIIe den 17.12.1611 zyn getrout voor Willem Tybault ende Jacob Paedts schepenen desen XVIIen Decemb. 1611. Willem Boekrum bloockemaecker van Ipswits in Engelant weduenaer van Judick Boekrums vergeselschapt met Willem Bruysteer ende Abraham Graey zyn bekenden met Lysbeth Neel jongedochter van Scroebe in Engelant vergeselschapt met Briggitta Robbensz[n] ende Jannetgen Tickins haer bekenden.

Compareerden voor mij, Jacob Jansz. Verwey, openbaer ende bij den Hove van Hollandt gheadmitteert notario, tot Leyden residerende, ende de ghetuygen onderghenomineert, Rogier Wilson, raswercker, woonende binnen d’voors. stede, leggende sieck te bedde, doch sijn redenen, memorie ende verstandt well machtich ende ten vollen ghebruyckende naer allen uytwendigen schijne, d’welcke verclaerde dat Henrick Wod ende Willem Jepson, woonende mede binnen de vers. stadt Leyden, haerselven voor hem comparant gheconstitueert ende gestelt hebben borgen voor de cooppenningen van sijn huys ende erve, staende ende gelegen binnen d’voors. stede op de Uyterstegrafte, waervan hij comparant noch schuldich es ontrent negenhondert Carolusguldens ‘t stuck te 40 grooten, te betalen staende met hondert guldens sjaers, Meyedaege 1600veertien ‘t eerste, ende dit boven een rente van ses gulden vijff stuyvers sjaers op de grondt staende, te quyten met hondert guldens. Ende dat hij mitsdien, niet willende dat d’voorn. Henrick Wod ende Willem Jepson door d’voors. borchtochte sullen lijden eenige schaede, bij desen ordonneert ende begeert dat d’selve sijne borgen terstondt naer sijn overlijden in sijnen boedell sullen treden, d’voors. huysinge ende erve, mitsgaders alle sijne andere goederen, vercoopen ende ten behoeve van de copers opdragen ende transporteren, de cooppenningen ende sijne uytstaende schulden naevorderen ende ontfangen, quitantie ende quytscheldinge van haeren ontfangen passeren, van haere ontfange penningen d’voors. noch onbetaelde ontrent negenhondert guldens, mitsgaders sijne doot- ende vordere uytschulden te betalen, ende ‘tgeene daernaer bevonden sall werden noch over te schieten, aen sijne erffgenamen (die woonachtich sijn tot Santwits in Engelandt) voor d’eene helft, ende d’Engelsche gemeente binnen d’voors. stadt Leyden (waervan hij comparant een lidtmaet es) voor d’andere helfte, getrouwelijcken uytreycken ende distribueren, welcke gemeente hij comparant d’helfte van ‘tselve overschot tot een legaet maeckt ende bespreeckt mitsdesen uyt sonderlingen Christelijcken ijver, die hij daertoe es hebbende. Alle ‘twelcke hij comparant verclaerde te wesen sijn uyterste wille ende meeninge, begeerende dat ‘tselve stadtgrijpen ende effect sorteren sall, ‘tsij als codicill, gifte uyt saecke des doots off soo ‘tselve anders best soude mogen subsisteren, nietjegenstaende eenige defecten off omissiën. Versouckende bij mij notario hiervan gemaeckt ende gheëxpedieert te worden een openbaer instrument ofte meer in der bester forme. Aldus gedaen ende bij den comparant verleden ende gepasseert binnen de stadt Leyden, ten huyse ende voor ‘t bedde van d’selve comparant op de voors. Uyterstegraft, ten bijwesen ende overstaen van de Edele Willem Bruster, ouderlinge van d’voors. gemeente, ende Jacob Herst, cammer, woonende binnen d’vers. stede, als getuygen gelooffwaerdich met mij notario ten desen versocht, d’welcke affirmeerden ende verclaerden de persoone van de comparant well te kennen ende oversulcx well te weten dat hij es degeene, die hij hem als hiervooren noempt, op den sestienden dach van de maent september in den jaere 1600endedertien, de clocke ontrent tien uyren voormiddach. William Brewster Roger Wilson James Hurste In kennisse van mij Jacob J. Verwey notaris publicus subscripsit 16.9.1613

Op huyden den zevenden december anno 1617 compareerden voor mij, notaris publycq, mitgaders voor den getuygen naergenompt, Jonathan Breustel, lintier binnen der stadt Leyden, ter eenre, ende Sr. Thomas Brouwer, mede wonende binnen derselver stede, ter andere zijden. Ende bekenden bij desen t’saemen ende mitten anderen verdragen ende geaccordeert te zijn in vougen ende manieren als volcht: te weeten, dat zij van nu voortsaen t’saemen sullen negociëren ende handelen, ende dat in alle getrouwicheyt ende behoorlicke naersticheyt, onder expresse conditie ende stipulatie dat alle questiën, differenten ende geschillen, zoodanich die zouden moghen wesen ende genompt werden, die nopende deselve heure handeling tusschen henluyden zullen comen te rijsen, vallen ende ontstaen, bij de volgende vier persoonen, naemelick Willem Breustel, drucker, Jan Kerver, Robbert Conghman ende Jan Keubel, alle vier van de Engelsche Natie, bij henluyden ten wederzijden daertoe vercooren, zullen werden beslecht ende uyter wege geleyt, in sulcker vougen als d’selve in redenen ende billickheyt van henluyden zullen bevinden te behooren. Ende dat vorder d’een d’ander van henluyden comparanten over deselve questie ende geschillen geen proces sal mogen moveren noch daerom deselve in rechte betrecken off doen doen ende van gelijcken eenige vorder moeyte ende vexatie aendoen, mer mette judicature ende voordeel van de voors. vier gecooren persoonen tevreden moeten zijn, sonder daerjegens in eeniger manieren te mogen doen, ‘tsij bij reductie, relieff off anderssins op een poene van vijffduysent guldens, die bij den jegendoender dadelick sal werden voldaen ende dienvolgens oock genamptiseert, alleer hij in rechte gehoort sal mogen werden. Blijvende niettemin d’voors. uytspraecke ende ‘t seggen der voors. mannen van waerden ende in zijn geheel, welcke voors. peene zal comen tot behouff van degeene, die desen sal naercomen ende achtervolgen. Verbindende zij comparanten respectivelick tot onderhout ende naercoming van ‘tgunt voors. staet ende elck poinct vandien, heure respective persoonen ende goederen, roerende ende onroerende, jegenwoordige ende toecomende, egeen uytgesondert, ten bedwang van allen ‘s Heeren rechten ende rechteren, mit verhael van de costen, schaeden ende interesten daeromme te doen hebben off lijden, ende versochten de comparanten bij mij notario hiervan twee gelijckluydende acten in forma geëxpedieert ende henluyden gelevert te werden. Aldus gedaen, verleden ende gepasseert, ten dage, maent ende jaere voors., ten huyse van de voors. Thomas Brouwer, staende bij ‘t Klockhuys van de Sinte Pieterskerck, ter presentie van Jan Kerver ende Steven Bottervelt, innewoonders deser stede, als getuyghen gelooffwaerdich hiertoe beneffens mij notario gerequireert, hebbende de comparanten ende de getuygen beneffens mij notario ondergeteyckent. ‘Twelc ick affirmere, A. Clz. Paedts, notarius publicus subscripsit, 1618

Compareerde voor mij, notaris publycq, mitsgaders voor den getuygen naergenompt, Sr. Thomas Breuwer, geboortich uyt Engelant, mij notario welbekent, zieckelic doch gaende ende staende, zijn redenen, memorie ende verstant wel machtich ende ten vollen gebruyckende, zoo uytwendich scheen ende bleeck, ende ick notario niet anders conde bemercken, dewelcke verclaerde dat hij, achtnemende op zijne jegenwoordige indispositie ende daerbeneffens opte algemeene broosheyt van ‘t leven der menschen op deser aerde, ende datter niet zeeckerder en es dan de doot ende niet onseeckerder dan de tijt ende uyre vandien, goetgevonden hadde te maecken zijn testament, laetste ende uyterste wille, ende dat hij sulcx dede uyt zijn eygen vrije gemoet ende wille, sonder bij yemant ter werelt daertoe geïnduceert, gepersuadeert off sinisterlick misleyt te zijn, des hij alvoorens bevelende zijne onsterffelicke ziele in de handen Gods Almachtich, zijn schepper ende zalichmaecker, ende zijn doode lichaem d’aerde met een eerlicke begravenisse. Ende comende daermede ter dispositie van de tijtlicke goederen, hem van God Almachtich verleent, verclaerde zijn testament, laetste ende uyterste wille te wesen, dat hij revoceert, doot ende tenietdoet alle testamenten, codicillen ende andere maeckingen, die hij voor desen gepasseert mach hebben. Ende in plaetse vandien opnieus disponerende, dat hij testateur ende comparant tot zijne eenige universele ende allgeheele erffgenaem in alle sijne naetelaten goederen, zoo huysen, landen ende ander goederen, roerende ende onroerende, actiën ende crediten, gelt, gout, silver, gemunt ende ongemunt, hoedanich ‘tzelve soude mogen wesen, niet uytgesondert noch buytengehouden, waer ende tot wat plaetsen d’zelve gelegen mogen zijn, nompde, stelde ende institueerde, gelijc hij nompdt, stelt ende institueert bij desen, Mercie Breuwer, zijne dochter, bij hem geprocreëert bij Joffr. Anna Breuwer. Des wil hij testateur wel expresselic dat uyt zijne gereetste naetelaten goederen eerst voldaen ende betaelt werden zal ‘tgunt volcht, te weeten aen de diakenen van de Engelsche gemeente, daeronder hij comparant es, ten behouve van dezelve gemeente, de somme van tweehondert guldens te 40 grooten ‘t stuc eens. Item aen Jan Carver, zijne zeer goede bekende, de somme van hondert gelijcke guldens. Item aen Grietgen Savere twintich gelijcke guldens. Vorder noch aen zijne jegenwoordige dienstknecht veertich guldens ende aen zijne dienstmaecht mede veertich guldens, alle ‘twelck vers. hij comparant d’voors. respective personen bij desen verclaert te legateren, maecken ende bespreecken, gelijc hij d’zelve legateert, maeckt ende bespreect bij desen. In ‘t vorder verclaert hij testateur tot absoluyt voocht over zijne voors. eenige dochter ende geïnstitueerde erffgenaem, ende omme goede opsicht ende gesach optezelve te hebben, ende van gelijcken desselffs goederen te regeren ende administreren, nae behooren te stellen ende committeren gelijck hij stelt ende committeert bij desen d’voors. Jan Carver, zijne zeer goede bekende vrundt, deselve volcomelic ende geheelick authoriserende ende bevelende terstont nae zijne comparants overlijden, zijnen boedel ende naegelaten goederen onder inventaris, bij hem zelffs te maecken, daertoe hij hem ooc authoriseert, te mogen aenvaerden; item d’zelve te regeren ende administreren tot meeste nut, voordeel ende prouffijt van zijne voors. dochter; van gelijcken d’zelve goederen off eenige vandien, als ‘t hem raedsaem dunct, te mogen vercopen ende te gelde maecken, de penningen daervan comende te heffen, beuren ende ontfangen, ende generalicken voorts alles te doen nopende ‘t opbrengen ende onderhouden van ‘t voors. zijn kint ende desselffs goederen dat hij raedsaem duncken ende oirbaer ende proffijtelicxst achten zal. Ende dat alles bij hemzelven off mit adsistentie van zoodanige andere personen als hem goetduncken zal, die hij tot sijnder adsistentie zal mogen verkiesen, daertoe hij d’zelve ooc authoriseert, ende sulcx geheelic buyten becroon van de Heeren Weesmeesteren deser stede off yemant anders ende mede van eenige zijne comparants off sijne zaliger huysvrouwen vrunden ende magen, dewelcke hij comparant alle ende elc bijsonder daervan ten vollen ende volcomelic ontlast ende voor geëxcuseert hout, willende wel expresselic dat zij hen daermede niet sullen bemoeyen off zulcx onderwinden off eenige de mintste kennis daervan nemen ten opsichte hij comparant d’voors. Jan Carver alle ‘tselve van harten geheel toebetrout. Vorder wilt hij comparant oock wel expresselic dat d’voors. Jan Carver van de inneschulden off bijhebbende gelde, die hij metterdoot ontruymen ende naelaten zal, zal behouden onder hem, om zijn prouffijt mede te doen, de somme van drieduysent guldens te 40 grooten ‘t stuc eens, daervan hij niet gehouden zal zijn yemant eenige reeckening, bewijs off reliqua te doen, ‘tzij aen zijn dochter off yemant anders, des zal hij, Jan Carver, gehouden zijn, alleen alle de vordere penningen, die d’zelve binnen ‘t jaer van zijn comparants overlijden van zijne inneschulden, actiën ende pretensiën ofte vercofte goederen zal comen te ontfangen ende cunnen becomen, ter weescamere deser stede te brengen, ten behouve van ‘t vers. zijn kint, omme bij de E. Heeren Weesmeesteren op interest te werden beleyt, ende vorder wil hij comparant mede expresselic dat d’vers. Jan Carver van de vers. zijne comparants nae te laten goederen boven de drieduysent guldens aen niemant anders eenige reeckening, bewijs off reliqua zal hebben off gehouden zijn te doen, dan alleen aen zijn voors. dochter als zij boven haer dertien jaeren out es, des hij nochtans gehouden werdt t’zijner discretie, de innecompsten vandien, boven de vers. onder hem te behouden drieduysent guldens, te employeren tot onderhout van zijn dochter off die immers tot dien eynde aen dezelve te besteden. Verclaert wijders hij comparant ooc zijn uyterste wille te wesen dat d’vers. Jan Carver zijne dochter zal onderhouden ende opbrengen, daervooren hij, naedat d’zelve derthien jaeren out zal wesen, jaerlicx zal genieten ende ontfangen de somme van tweehondertendevijftich guldens te 40 grooten ‘t stuc van de goederen ende innecompsten derzelver zijne dochter. Verclaert vorder hij comparant bij sterven van d’vers. Jan Carver, in plaetse van dezelve, te stellen ende committeren bij desen Willem Jeps, mede Engelsman, ooc zijn goede bekende, mit sulcken macht als d’vers. Jan Carver volgens desen werdt gegeven, d’zelve, gelijc ooc d’vers. Jan Carver mede authoriserende nae d’orde van een van hen beyden, een off meer bequaeme personen tot voochden als vooren in desselffs plaetse te mogen kiesen ende institueren mit gelijcke macht als vooren. Ende indien gebeurt dat d’zelve sijne voors. dochter ende geïnstitueerde erffgenaem compt te sterven, nae ‘t overlijden van hem comparant, voordat zij twaelff jaeren out zal zijn, ofte oock daernae, sonder van heure goederen gedisponeert te hebben ende kinderen nae te laten, zoe wil hij comparant dat alle de naegelaten goederen derzelver, zoe landen, huysen ende erven off andere goederen, roerende ende onroerende, geen uytgesondert noch buytengehouden, sullen succederen, erven ende versterven ende genoten werden in deser vougen, te weeten de landen in Engelandt gelegen, aen zijne broeder, Jan Breuwer. Ende alle de vordere ende andere goederen aen thien parthijen ende gedeelten, elcx een gerecht thiendepaert, te weeten: een parthije aen zijn voors. broeder Jan Breuwer. Item een parthije aen de vers. Engelsche gemeente van sijne comparants natie. Item een parthije aen de vers. Jan Carver. Item een parthije aen de broeders ende zusters van sijne comparants zaliger huysvrouwe, bij gelijcke portiën ende elcx evenveel ende bij voorsterven van eenige derzelver aen de kinderen vandien, bij representatie in desselffs plaetse. Item een parthije aen Rutsert Bruwer, zijn neeff. Item noch een parthije aen Willem Breuwer, mede zijn neeff. Item de helfte van een parthije ende thienste deel aen Willem Brustel. Item de helfte van de wederhelfte vandien aen de arme gemeente deser stede van Leyden ende ‘t resterende vierdepaert van ‘t verseyde thiendepaert aen de byblioteecq alhyer. Item noch een halve parthije aen Jan Robbens ende de wederhelfte vandien aen Jan Doot. Item noch de helfte van een parthije aen de versette Engelsche predicanten, daer ‘t Jan Carver belieft, ende de ander helfte aen Henrick, Jacob ende Richard Lee, ende de thienste ende leste parthije, de een helfte aen Henric Aeynswart tot Amsterdam ende de leste helfte aen twee parthijen, te weeten d’een helfte vandien, namelic een vierdepaert van het thiendepaert aen de gemeente tot Amsterdam, daer d’vers. Henric van es, ende de resterende vierdepaert wil hij comparant dat Jan Carver employeren zal tot vercopinge van alle de boucken, die hij in dit lant off elders zal cunnen becomen, die tegen de bisschoppen zijn uytgegaen ende bij dezelve verboden. Alle ‘twelc vers. staet, verclaerde hij comparant alsoe te wesen zijn testament, laetste ende uyterste wille, die hij wilde ende begeerde daervooren te valideren, ‘tzij als testament, codicil, donatie, gifte uyt zaecke des doots off anderssins, zoe ‘tzelve nae rechten, coustumen ende gewoonten deser landen bestaende, crachtichste zal cunnen bestaen ende plaetsgrijpen mogen, nietjegenstaende eenige defecten off omissiën. Ende versochte voorts de comparant bij mij notario hiervan instrument in forma geëxpedieert ende hem gelevert te werden. Aldus gedaen ende nae duydelicke ende perfecte voorlesinge bij de comparant gepasseert ende verleden opten 24en octobris anno 1600endeachtien, des voormiddachs de clocke omtrent acht uyren, impererende Mathyas van Oostenrijc, d’eerste gecoren Roomsch keyser dier name, in ‘t zeste jaer zijnder majesteyts verkiesinge, ten huyse van de comparant, staende binnen Leyden in de Nieuwesteech, ter presentie van Maerten van Velden, apothecaris, ende Pieter Pietersz. van Velden, schrijver, innewoonders deser stede, als getuygen gelooffwaerdich hiertoe beneffens mij notario bij de comparant versocht, overgeropen ende gebeden. Tho. Brewer M. van Velden P. van Velzen A.C. Paedts notaris, 1618

Compareerde voor mij, notario publycq, mitsgaders voor den getuygen naergenompt, Sr. Thomas Breuwer, geboortich uyt Engelant, mij notario welbekent, zieckelic doch gaende ende staende, zijn redenen, memorie ende verstant wel machtich ende ten vollen gebruyckende, zoo uytwendich scheen ende bleeck, ende ick notario niet anders conde bemercken, dewelcke verclaerde dat hij, achtnemende op zijne jegenwoordige indispositie ende daerbeneffens opte algemeene broosheyt van ‘t leven der menschen op deser aerde, ende datter niet zeeckerder en es dan de doot ende niet onseeckerder dan de tijt ende uyre vandien, goetgevonden hadde te maecken zijn testament, laetste ende uyterste wille, ende dat hij sulcx dede uyt zijn eygen vrije gemoet ende wille, sonder bij yemant ter werelt daertoe geïnduceert, gepersuadeert off sinisterlick misleyt te zijn, des hij alvoorens bevelende zijne onsterffelicke ziele in de handen Gods Almachtich, zijn schepper ende zalichmaecker, ende zijn doode lichaem d’aerde met een eerlicke begravenisse. Ende comende daermede ter dispositie van de tijtlicke goederen, hem van God Almachtich verleent, verclaerde zijn testament, laetste ende uyterste wille te wesen, dat hij revoceert, doot ende tenietdoet alle testamenten, codicillen ende andere maeckingen, die hij voor desen gepasseert mach hebben. Ende in plaetse vandien opnieus disponerende, dat hij testateur ende comparant tot zijne eenige universele ende allgeheele erffgenaem in alle sijne naetelaten goederen, zoo huysen, landen ende ander goederen, roerende ende onroerende, actiën ende crediten, gelt, gout, silver, gemunt ende ongemunt, hoedanich ‘tzelve soude mogen wesen, niet uytgesondert noch buytengehouden, waer ende tot wat plaetsen d’zelve gelegen mogen zijn, nompde, stelde ende institueerde, gelijc hij nompdt, stelt ende institueert bij desen, Mercie Breuwer, zijne dochter, bij hem geprocreëert bij Joffr. Anna Breuwer. Des wil hij testateur wel expresselic dat uyt zijne gereetste naetelaten goederen eerst voldaen ende betaelt werden zal ‘tgunt volcht, te weeten aen de diakenen van de Engelsche gemeente, daeronder hij comparant es, ten behouve van dezelve gemeente, de somme van tweehondert guldens te 40 grooten ‘t stuc eens. Item aen Jan Carver, zijne zeer goede bekende, de somme van hondert gelijcke guldens. Item aen Grietgen Savere twintich gelijcke guldens. Vorder noch aen zijne jegenwoordige dienstknecht veertich guldens ende aen zijne dienstmaecht mede veertich guldens, alle ‘twelck vers. hij comparant d’voors. respective personen bij desen verclaert te legateren, maecken ende bespreecken, gelijc hij d’zelve legateert, maeckt ende bespreect bij desen. In ‘t vorder verclaert hij testateur tot absoluyt voocht over zijne voors. eenige dochter ende geïnstitueerde erffgenaem, ende omme goede opsicht ende gesach optezelve te hebben, ende van gelijcken desselffs goederen te regeren ende administreren, nae behooren te stellen ende committeren gelijck hij stelt ende committeert bij desen d’voors. Jan Carver, zijne zeer goede bekende vrundt, deselve volcomelic ende geheelick authoriserende ende bevelende terstont nae zijne comparants overlijden, zijnen boedel ende naegelaten goederen onder inventaris, bij hem zelffs te maecken, daertoe hij hem ooc authoriseert, te mogen aenvaerden; item d’zelve te regeren ende administreren tot meeste nut, voordeel ende prouffijt van zijne voors. dochter; van gelijcken d’zelve goederen off eenige vandien, als ‘t hem raedsaem dunct, te mogen vercopen ende te gelde maecken, de penningen daervan comende te heffen, beuren ende ontfangen, ende generalicken voorts alles te doen nopende ‘t opbrengen ende onderhouden van ‘t voors. zijn kint ende desselffs goederen dat hij raedsaem duncken ende oirbaer ende proffijtelicxst achten zal. Ende dat alles bij hemzelven off mit adsistentie van zoodanige andere personen als hem goetduncken zal, die hij tot sijnder adsistentie zal mogen verkiesen, daertoe hij d’zelve ooc authoriseert, ende sulcx geheelic buyten becroon van de Heeren Weesmeesteren deser stede off yemant anders ende mede van eenige zijne comparants off sijne zaliger huysvrouwen vrunden ende magen, dewelcke hij comparant alle ende elc bijsonder daervan ten vollen ende volcomelic ontlast ende voor geëxcuseert hout, willende wel expresselic dat zij hen daermede niet sullen bemoeyen off zulcx onderwinden off eenige de mintste kennis daervan nemen ten opsichte hij comparant d’voors. Jan Carver alle ‘tselve van harten geheel toebetrout. Vorder wilt hij comparant oock wel expresselic dat d’voors. Jan Carver van de inneschulden off bijhebbende gelde, die hij metterdoot ontruymen ende naelaten zal, zal behouden onder hem, om zijn prouffijt mede te doen, de somme van drieduysent guldens te 40 grooten ‘t stuc eens, daervan hij niet gehouden zal zijn yemant eenige reeckening, bewijs off reliqua te doen, ‘tzij aen zijn dochter off yemant anders, des zal hij, Jan Carver, gehouden zijn, alleen alle de vordere penningen, die d’zelve binnen ‘t jaer van zijn comparants overlijden van zijne inneschulden, actiën ende pretensiën ofte vercofte goederen zal comen te ontfangen ende cunnen becomen, ter weescamere deser stede te brengen, ten behouve van ‘t vers. zijn kint, omme bij de E. Heeren Weesmeesteren op interest te werden beleyt, ende vorder wil hij comparant mede expresselic dat d’vers. Jan Carver van de vers. zijne comparants nae te laten goederen boven de drieduysent guldens aen niemant anders eenige reeckening, bewijs off reliqua zal hebben off gehouden zijn te doen, dan alleen aen zijn voors. dochter als zij boven haer dertien jaeren out es, des hij nochtans gehouden werdt t’zijner discretie, de innecompsten vandien, boven de vers. onder hem te behouden drieduysent guldens, te employeren tot onderhout van zijn dochter off die immers tot dien eynde aen dezelve te besteden. Verclaert wijders hij comparant ooc zijn uyterste wille te wesen dat d’vers. Jan Carver zijne dochter zal onderhouden ende opbrengen, daervooren hij, naedat d’zelve derthien jaeren out zal wesen, jaerlicx zal genieten ende ontfangen de somme van tweehondertendevijftich guldens te 40 grooten ‘t stuc van de goederen ende innecompsten derzelver zijne dochter. Verclaert vorder hij comparant bij sterven van d’vers. Jan Carver, in plaetse van dezelve, te stellen ende committeren bij desen Willem Jeps, mede Engelsman, ooc zijn goede bekende, mit sulcken macht als d’vers. Jan Carver volgens desen werdt gegeven, d’zelve, gelijc ooc d’vers. Jan Carver mede authoriserende nae d’orde van een van hen beyden, een off meer bequaeme personen tot voochden als vooren in desselffs plaetse te mogen kiesen ende institueren mit gelijcke macht als vooren. Ende indien gebeurt dat d’zelve sijne voors. dochter ende geïnstitueerde erffgenaem compt te sterven, nae ‘t overlijden van hem comparant, voordat zij twaelff jaeren out zal zijn, ofte oock daernae, sonder van heure goederen gedisponeert te hebben ende kinderen nae te laten, zoe wil hij comparant dat alle de naegelaten goederen derzelver, zoe landen, huysen ende erven off andere goederen, roerende ende onroerende, geen uytgesondert noch buytengehouden, sullen succederen, erven ende versterven ende genoten werden in deser vougen, te weeten de landen in Engelandt gelegen, aen zijne broeder, Jan Breuwer. Ende alle de vordere ende andere goederen aen thien parthijen ende gedeelten, elcx een gerecht thiendepaert, te weeten: een parthije aen zijn voors. broeder Jan Breuwer. Item een parthije aen de vers. Engelsche gemeente van sijne comparants natie. Item een parthije aen de vers. Jan Carver. Item een parthije aen de broeders ende zusters van sijne comparants zaliger huysvrouwe, bij gelijcke portiën ende elcx evenveel ende bij voorsterven van eenige derzelver aen de kinderen vandien, bij representatie in desselffs plaetse. Item een parthije aen Rutsert Bruwer, zijn neeff. Item noch een parthije aen Willem Breuwer, mede zijn neeff. Item de helfte van een parthije ende thienste deel aen Willem Brustel. Item de helfte van de wederhelfte vandien aen de arme gemeente deser stede van Leyden ende ‘t resterende vierdepaert van ‘t verseyde thiendepaert aen de byblioteecq alhyer. Item noch een halve parthije aen Jan Robbens ende de wederhelfte vandien aen Jan Doot. Item noch de helfte van een parthije aen de versette Engelsche predicanten, daer ‘t Jan Carver belieft, ende de ander helfte aen Henrick, Jacob ende Richard Lee, ende de thienste ende leste parthije, de een helfte aen Henric Aeynswart tot Amsterdam ende de leste helfte aen twee parthijen, te weeten d’een helfte vandien, namelic een vierdepaert van het thiendepaert aen de gemeente tot Amsterdam, daer d’vers. Henric van es, ende de resterende vierdepaert wil hij comparant dat Jan Carver employeren zal tot vercopinge van alle de boucken, die hij in dit lant off elders zal cunnen becomen, die tegen de bisschoppen zijn uytgegaen ende bij dezelve verboden. Alle ‘twelc vers. staet, verclaerde hij comparant alsoe te wesen zijn testament, laetste ende uyterste wille, die hij wilde ende begeerde daervooren te valideren, ‘tzij als testament, codicil, donatie, gifte uyt zaecke des doots off anderssins, zoe ‘tzelve nae rechten, coustumen ende gewoonten deser landen bestaende, crachtichste zal cunnen bestaen ende plaetsgrijpen mogen, nietjegenstaende eenige defecten off omissiën. Ende versochte voorts de comparant bij mij notario hiervan instrument in forma geëxpedieert ende hem gelevert te werden. Aldus gedaen ende nae duydelicke ende perfecte voorlesinge bij de comparant gepasseert ende verleden opten 24en octobris anno 1600endeachtien, des voormiddachs de clocke omtrent acht uyren, impererende Mathyas van Oostenrijc, d’eerste gecoren Roomsch keyser dier name, in ‘t zeste jaer zijnder majesteyts verkiesinge, ten huyse van de comparant, staende binnen Leyden in de Nieuwesteech, ter presentie van Maerten van Velden, apothecaris, ende Pieter Pietersz. van Velden, schrijver, innewoonders deser stede, als getuygen gelooffwaerdich hiertoe beneffens mij notario bij de comparant versocht, overgeropen ende gebeden. Tho. Brewer M. van Velden P. van Velzen A.C. Paedts notaris, 1618

Erntfeste hoochgeleerde wijse voorsienige zeer discrete heere meester Jacob van Brouchoven gecommitteerde raedt van d’ edele mogende heeren Staten van Hollant in den Hage. Erntfeste hoochgeleerde wijse voorsienige zeer discrete heere ende medebroeder. Op huyden hebben wij in onse vergaderinge ontboden Thomas Bruwer Engelsman, de welcke gehoort zijnde hebben verstaen dat hij hem weleer mit drucken off doen drucken hadden bemoeyt, dan dat hij mit de publicatie van het placcaet nopende de boucdruckers daer was uytgescheyden, dat de druckerije doen ter tyt hem principalicken aenging, ende dat zijne medestander was eenen Willem Bruster die jegenwoordich mede binnen stadt was doch sieckelick, hebben daeromme goet gevonden de voornoemde Thomas Bruwer die een lithmaet van de universiteyt is naer communicatie diesaengaende mitten rector magnificus gehouden, in bewaringe te doen stellen ter plaetse daer men de zelve lithmaten gewoon is te doen bewaren, ende aengaende Willem Bruster is verstaen dat overmits hij sieckelick is was den zelven bij provisie in de gijselcamer te doen leggen daer hij gewillich gegaen is, welck wij goet gevonden hebben uw edele over te schrijven om naerder te verwachten wat in de zaecke zal staen te doen. Voorts is op ‘t stuck van d’assistentie die van Bohemen te doen op margen jegens negen uyren vroetschappe gedaen leggen, verzoucken zoo uw edele gelegentheyt heeft mede te konnen compareren ‘t zelve niet te willen naelaten ten eynde alles ten besten mach werden gedirigeert. Hier mede Erntfeste etcetera den almogenden bevolen in Leyden desen XIXen septembris 1619 Uw edele goede vrienden ende medebroeders burgemeesteren ende regierders der stadt Leyden.